12 nghìn tỷ USD quỹ lương hưu sẽ được đổ vào Bitcoin như thế nào?

Tác giả: Thejaswini M A

Biên dịch: Chopper, Foresight News

Mọi lựa chọn mặc định, cuối cùng đều trở thành lựa chọn của đa số người. Trong kinh tế học hành vi, điều này được gọi là “hiệu ứng mặc định”.

Lịch sử toàn bộ hệ thống hưu trí của Mỹ là một câu chuyện về các lựa chọn mặc định. Vào những năm 1980, lựa chọn mặc định đã chuyển từ lương hưu truyền thống sang kế hoạch 401 (k), và phần lớn nhân viên cứ thế chấp nhận, gần như không hiểu rõ mình đã từ bỏ cái gì. Đầu thế kỷ 21, quỹ ngày đáo hạn mục tiêu (target-date funds) trở thành lựa chọn mặc định của tuyệt đại đa số kế hoạch hưu trí; hàng chục triệu người nắm giữ các quỹ này mà chưa từng chủ động chọn.

Mỗi lần lựa chọn mặc định thay đổi đều liên quan đến việc chuyển dịch một lượng tiền rất lớn và cuối cùng thay đổi cách nghỉ hưu của một thế hệ. Hầu hết những người bị ảnh hưởng, cho đến tận sau này xem sao kê mới bừng tỉnh nhận ra.

Trong vài năm tới, một lựa chọn mặc định mới sắp ra đời. Hiện tại, nó chưa giống một lựa chọn mặc định, mà giống hơn một dự thảo quy định mà Bộ Lao động đưa ra. Hiện dự thảo đang trong giai đoạn lấy ý kiến công chúng kéo dài 60 ngày; văn phong thận trọng, nhấn mạnh trách nhiệm ủy thác và tính tuân thủ với Đạo luật Bảo đảm Thu nhập Hưu trí của Người lao động (ERISA). Chúng thường xuất hiện dưới dạng các lựa chọn có thể chọn, dần phổ biến và cuối cùng trở thành lựa chọn mặc định của mọi người.

Ngày 30 tháng 3, Bộ Lao động Mỹ công bố một quy định, lần đầu tiên mở cánh cửa cho thị trường hưu trí 401 (k) của Mỹ quy mô lên tới 12 nghìn tỷ USD đối với tiền mã hóa. Bang Indiana đã ban hành luật từ tháng 3, yêu cầu các kế hoạch hưu trí cấp bang phải ít nhất cung cấp một lựa chọn đầu tư tiền mã hóa trước tháng 7 năm 2027; hệ thống hưu trí Wisconsin đã nắm giữ 321 triệu USD Bitcoin ETF; bang Michigan phân bổ 45 triệu USD cho Bitcoin và Ethereum ETF. Florida và New Jersey cũng đang thúc đẩy các chính sách tương tự.

Trước tiên, hãy xem trước đây tiền mã hóa đã bị chặn đứng như thế nào.

Bức tường chắn tiền mã hóa

Trước khi quy định này được ban hành, tiền mã hóa không bị cấm một cách rõ ràng theo luật pháp khi bước vào kế hoạch 401 (k). Trở ngại thực sự, còn hiệu quả hơn cả lệnh cấm.

Theo ERISA—Đạo luật Bảo đảm Thu nhập Hưu trí của Người lao động, quy định việc điều hành các kế hoạch hưu trí—người được ủy thác phải chịu trách nhiệm cá nhân đối với các quyết định đầu tư bị thua lỗ. Người bị truy cứu không phải công ty hay quỹ, mà là cá nhân đưa ra quyết định.

Từ năm 2016 đến nay đã có hơn 500 vụ kiện cáo buộc vi phạm ERISA; từ năm 2020 trở đi, số tiền dàn xếp liên quan đã vượt 1 tỷ USD. Những người quản lý kế hoạch hưu trí đã tận mắt chứng kiến các đồng nghiệp bị đưa ra tòa vì phí quá cao, lựa chọn quỹ chỉ số không phù hợp hoặc vấn đề về loại hình cổ phần của quỹ tương hỗ. Các vụ kiện kiểu này xuất hiện liên tục, góc nhìn thì sắc như dao, và nhắm thẳng vào cá nhân.

Hãy nghĩ về cơ chế động lực hình thành từ đó: bạn quản lý một kế hoạch hưu trí, mua Bitcoin, rồi Bitcoin sụt giảm 50%. Luật sư nguyên đơn gửi công văn luật sư, và bạn phải mất ba năm để biện hộ cho cá nhân trong quá trình thu thập chứng cứ.

Ngược lại, nếu bạn không tham gia Bitcoin, dù Bitcoin có tăng lên 200.000 USD, cũng sẽ không ai kiện bạn vì điều đó.

Lựa chọn hợp lý mãi mãi là: tránh xa tiền mã hóa. Và thực tế cũng hầu như mọi người đã làm như vậy.

Ngay trong thời kỳ chính quyền Biden, Bộ Lao động năm 2022 còn tuyên bố rõ ràng rằng người được ủy thác trước khi tiếp cận tài sản kỹ thuật số phải “cực kỳ thận trọng”. Hiện nay, hướng dẫn này đã bị rút lại; thay vào đó là quy tắc “safe harbor” gồm sáu yếu tố: chỉ cần người được ủy thác hoàn thành việc thẩm tra theo quy trình bằng văn bản, bao phủ sáu khía cạnh—hiệu quả, phí, tính thanh khoản, định giá, chuẩn tham chiếu và độ phức tạp—thì sẽ được xem là đã hoàn thành nghĩa vụ thận trọng theo ERISA. Chỉ cần quy trình tuân thủ, ngay cả khi giá tài sản giảm, cũng có thể miễn trách nhiệm bị kiện theo hướng truy cứu cá nhân.

Đừng xem thay đổi quy định như thay đổi các yếu tố cơ bản của thị trường. Đối với nhà đầu tư phổ thông, biến động của tài sản tiền mã hóa vẫn như cũ. Quy định này thực sự bảo vệ nhà quản lý quỹ. Nó sửa chữa rủi ro pháp lý mất cân đối đã khiến tiền mã hóa bị đẩy ra rìa trong suốt mười năm, để người được ủy thác rốt cuộc có thể “yên tâm nói là đồng ý”.

Cơ chế lan truyền: quỹ ngày đáo hạn mục tiêu

Bản thân Bộ Lao động cũng dự đoán rằng kênh tiếp cận chủ lực sẽ là quỹ ngày đáo hạn mục tiêu. Điều này quan trọng đối với tác động thực tế tới người tiết kiệm bình thường.

Phần lớn mọi người khi bắt đầu công việc sẽ mặc định chọn quỹ ngày đáo hạn mục tiêu. Bạn chỉ cần chọn một quỹ gần nhất với năm dự kiến nghỉ hưu của mình—ví dụ quỹ 2045. Quỹ đó sẽ tự động điều chỉnh tỷ trọng cổ phiếu và trái phiếu theo tuổi của bạn; càng gần thời điểm đáo hạn càng thận trọng. Hầu hết những người nắm giữ các quỹ này chưa từng quay lại nhìn lần thứ hai.

Nếu tài sản tiền mã hóa được phân bổ thông qua quỹ ngày đáo hạn mục tiêu, thì nhà đầu tư hoàn toàn sẽ không chủ động đi mua Bitcoin. Danh mục đầu tư hưu trí của họ sẽ tự động phân bổ 1%–3% vào Bitcoin, do các tổ chức chuyên nghiệp quản lý và tự động tái cân bằng.

Như việc nhiều người nắm giữ vàng trong 401 (k) nhưng chẳng biết gì về điều đó. Vàng khi đó đã đi vào hệ thống hưu trí theo cách như vậy—cùng một “chất mang”, cùng một logic—chưa từng có ai hỏi xem khoản tiền này rốt cuộc là của ai.

Fidelity đã hành động trước tiên vào năm 2022, trước khi chính quyền Biden ban hành hướng dẫn, họ đã đưa ra tùy chọn để đưa Bitcoin vào danh mục đầu tư cho những người là bên khởi xướng kế hoạch hưu trí. Lúc đó, Fidelity cho phép người khởi xướng kế hoạch đầu tư tài sản kỹ thuật số vào danh mục của mình; người tham gia tối đa có thể đầu tư tới 20% số dư tài khoản vào Bitcoin. Từ trước tới nay, người khởi xướng kế hoạch thiếu sự đảm bảo pháp lý tương ứng, khiến họ không thể yên tâm phân bổ Bitcoin mà không phải chịu trách nhiệm cá nhân. Hiện nay, các đảm bảo pháp lý liên quan đang được soạn thảo.

12 nghìn tỷ USD

Quy mô kế hoạch 401 (k) của Mỹ vào khoảng 12 nghìn tỷ USD. Chỉ cần phân bổ 1% cũng đã có khoảng 120 tỷ USD chảy vào tài sản số, vượt tổng lượng khóa ròng (TVL) của toàn bộ DeFi. Dù chỉ là 0,1%, cũng là 12 tỷ USD—quy mô tương đương với top 5 Bitcoin ETF.

Trước đây, mỗi làn sóng áp dụng tiền mã hóa của các tổ chức đều đến từ quyết định chủ động: người mua ETF chủ động mua vào, MicroStrategy chủ động nắm giữ, ngân hàng chủ động xây dựng sản phẩm lưu ký (custody). Những quyết định này đều có thể bị đảo ngược: CFO có thể bán lượng nắm giữ trên bảng cân đối kế toán, nhà đầu tư ETF có thể yêu cầu hoàn/giao dịch chuộc lại.

Còn kênh 401 (k) về mặt cấu trúc hoàn toàn khác—điều mà ngành vẫn chờ đợi từ khi spot ETF niêm yết. Tiền hưu trí là dòng tiền thụ động, sẽ được nắm giữ trong tối đa 30 năm. Nó sẽ không hoảng loạn bán tháo khi thị trường lao dốc, không bị ảnh hưởng bởi chỉ số sợ hãi-tham lam, và cũng chẳng quan tâm tuần trước giá dầu biến động thế nào.

Amy Oldenburg của Morgan Stanley chỉ ra rằng hiện nay trong giao dịch các crypto ETF, 80% đến từ nhà đầu tư tự quyết, chứ không phải từ việc nhà tư vấn khuyến nghị phân bổ. Trong khi đó, thị trường 401 (k) gần như hoàn toàn do các cố vấn chuyên nghiệp thúc đẩy. Quy định mới của Bộ Lao động mở ra một kênh mà trước đây khó tiếp cận vì lý do cấu trúc, vì những người nắm quyền điều phối kênh đó phải gánh trách nhiệm cá nhân quá lớn nên không dám dễ dàng mở toang cửa.

Đây cũng là một điểm mà tiền mã hóa đã nhấn mạnh nhiều năm: làn sóng phổ cập thật sự sẽ không đến từ trader hay những người áp dụng công nghệ từ rất sớm, mà đến khi cơ sở hạ tầng của hệ thống tiết kiệm của người bình thường tự động chuyển sang tiền mã hóa. Quỹ ngày đáo hạn mục tiêu chính là cơ sở hạ tầng đó.

Rủi ro và mối lo

Tài khoản giao dịch giảm 50% chỉ có thể coi là một quý tồi tệ. Còn tài khoản hưu trí của một giáo viên 55 tuổi giảm 50% thì hoàn toàn là tính chất khác.

Trong các đợt downtrend trước đây, Bitcoin từng có mức suy giảm trên 80%; ở chu kỳ lần này khoảng 50%. Có người diễn giải điều đó là “trưởng thành”. Nhưng việc quỹ tiết kiệm hưu trí mất đi một nửa sẽ không vì được gọi là “tiến bộ” mà trở nên dễ chịu hơn.

Jaret Seiberg của TD Cowen viết rằng ông vẫn nghi ngờ: trước khi tòa án xác nhận rằng điều khoản safe harbor thực sự có thể tránh khỏi kiện tụng, người được ủy thác sẽ không dễ dàng hành động. ERISA là một bộ luật dựa trên quy trình, nhưng cuối cùng quyền giải thích thuộc về tòa án.

Safe harbor có thể tồn tại trên giấy tờ; nhưng nếu quỹ ngày đáo hạn mục tiêu có phân bổ tài sản tiền mã hóa giảm 40% trong thị trường gấu, kéo theo vòng kiện tụng đầu tiên, thì liệu nó có “chịu được” hay không—hiện vẫn chưa biết.

Thời gian công bố dự thảo quy định sẽ kết thúc vào ngày 1 tháng 6. Bộ Lao động có thể sửa đổi quy định, rút lại quy định, hoặc trực tiếp đẩy nhanh việc triển khai. Dù phiên bản cuối cùng không có sửa đổi, từ dự thảo quy định đến khi thực sự đi vào tài khoản hưu trí còn phải trải qua các bước như đội ngũ tuân thủ, ủy ban đầu tư, tích hợp hệ thống với nhà cung cấp dịch vụ quản lý hồ sơ, việc người được ủy thác xem xét—mất hàng tháng, thậm chí có thể là hàng năm.

Hạn chót tháng 7 năm 2027 của Indiana là mệnh lệnh cứng, còn quy định liên bang chỉ là giấy phép mềm; vì thế nhịp độ triển khai của hai bên sẽ hoàn toàn khác nhau.

Thập niên 80 của thế kỷ 20, cổ phiếu đi vào tài khoản hưu trí thông qua quỹ tương hỗ; đầu thế kỷ 21, cổ phiếu quốc tế đi vào thông qua quỹ ngày đáo hạn mục tiêu; tiếp theo là REITs, trái phiếu bảo toàn lạm phát, hàng hóa. Sự xuất hiện của chúng không phải vì người tiết kiệm hưu trí chủ động yêu cầu.

Tiền mã hóa hiện đang ở đúng bước ngoặt này. Spot ETF là sản phẩm; quy định mới của Bộ Lao động là bộ “phụ kiện” điều tiết; Fidelity, Charles Schwab và Morgan Stanley là kênh phân phối; dự luật “CLARITY Act” đưa việc phân loại tài sản tiền mã hóa vào văn bản luật, cung cấp cơ sở pháp lý để người được ủy thác tiến hành thẩm tra thận trọng.

Tất cả mảnh ghép đã sẵn sàng, chỉ còn thiếu mảnh cuối cùng.

Nếu rồi đến một ngày trong tương lai, một nhà quản lý kế hoạch hưu trí nào đó đưa Bitcoin vào quỹ ngày đáo hạn mục tiêu. Bitcoin giảm 60% mạnh mẽ, một người nghỉ hưu nào đó thiệt hại một khoản tiền tiết kiệm lớn, và luật sư đệ đơn kiện.

Khi đó, câu hỏi duy nhất quan trọng là: liệu thẩm phán có công nhận rằng safe harbor đã bảo vệ người đưa ra quyết định này hay không.

Hiện không ai biết câu trả lời. Bộ Lao động cho rằng có thể; TD Cowen thì cho rằng có lẽ phải mất nhiều năm mới đưa ra kết luận.

Trước khi phiên tòa đầu tiên xét xử và ra phán quyết, toàn bộ người quản lý kế hoạch hưu trí ở Mỹ đều bị yêu cầu tin vào một mảnh giấy chưa từng được kiểm nghiệm tại tòa.