Các doanh nghiệp Web3 đối mặt với việc thi hành pháp luật từ xa và tài khoản bị đóng băng, phải làm gì?

Tác giả: Đội ngũ luật sư Thiệu Thoài Vĩ

Liên kết nguyên văn:

Tuyên bố: Bài viết này là nội dung được đăng lại. Người đọc có thể thông qua liên kết nguyên văn để biết thêm thông tin. Nếu tác giả có bất kỳ ý kiến phản đối nào đối với hình thức đăng lại, xin liên hệ với chúng tôi, chúng tôi sẽ tiến hành chỉnh sửa theo yêu cầu của tác giả. Việc đăng lại chỉ nhằm chia sẻ thông tin, không cấu thành bất kỳ khuyến nghị đầu tư nào, và không đại diện cho quan điểm, lập trường của Wusha.

Việc doanh nghiệp bị đóng băng tài khoản ở nơi khác bởi cơ quan công an có hợp pháp không? Việc doanh nghiệp bị lập án ở nơi khác thuộc tỉnh có phải là hành vi thi hành công vụ trái quy định không? Nếu gặp cái gọi là “đánh bắt xa bờ” hoặc thi hành công vụ mang tính trục lợi, doanh nghiệp và gia đình rốt cuộc nên ứng phó như thế nào? Những điều này chính là các vấn đề thực tế mà đội ngũ luật sư Thiệu thường xuyên bị hỏi trong công việc xử lý vụ án và tư vấn hằng ngày.

Đối với doanh nhân, điều khiến họ lo lắng nhất thường không phải là biến động lãi lỗ trong hoạt động kinh doanh bình thường, mà là việc bị lập án hình sự một cách đột ngột không kịp phòng bị: công ty bị báo án qua tỉnh, tài khoản ngân hàng bị cơ quan ở nơi khác đóng băng, người đứng đầu doanh nghiệp bị công an địa phương khác mang đi để phối hợp điều tra; căn cứ, lý do bị nghi ngờ thì mơ hồ, nhưng sau đó lại đi kèm việc phong tỏa, tạm giữ, đóng băng khối tài sản khổng lồ…

Trong những tình huống như vậy, một số vụ việc đã được Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Tòa án nhân dân tối cao nêu rõ là cần phải tập trung chỉnh trị đối với hành vi thi hành công vụ trái quy định khi làm ở địa phương khác và hành vi thi hành công vụ mang tính trục lợi. Vào ngày 5 tháng 2 năm 2026, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã thông báo lần nữa nhấn mạnh các biện pháp chấn chỉnh đối với các vụ thi hành công vụ mang tính trục lợi.

Hơn nữa, theo dữ liệu do Viện kiểm sát nhân dân tối cao công bố: tính đến cuối năm 2025, các cơ quan kiểm sát trên toàn quốc đã xử lý hơn 19k vụ thi hành công vụ mang tính trục lợi liên quan, cho thấy công tác giám sát đối với thi hành công vụ mang tính trục lợi đã bước đầu có hiệu quả; điều này cũng phản ánh rằng ở các địa phương đã tồn tại nhiều vụ thi hành công vụ mang tính trục lợi.

Trong bối cảnh như vậy, doanh nhân cần xem xét: hành vi thi hành công vụ kiểu nào có thể bị nghi ngờ là thi hành công vụ mang tính trục lợi? hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp của chính mình có thể gặp “đánh bắt xa bờ”, “thi hành công vụ mang tính trục lợi” không? Nếu gặp thì nên ứng phó thế nào?

Thế nào là thi hành công vụ mang tính trục lợi

Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã chỉ rõ rõ ràng rằng, thi hành công vụ mang tính trục lợi là chỉ việc lấy hoạt động điều tra xử lý vụ án làm danh nghĩa để trục lợi lợi ích kinh tế, hoặc thực hiện các hành vi trái pháp luật như phạt tịch thu tài sản trái quy định, v.v. Bản chất là xem quyền lực như “con đường kiếm tiền” để trục lợi lợi ích kinh tế; phần phạt tịch thu trong vụ án lại gắn chặt với ngân sách địa phương hoặc chỉ tiêu lợi ích của bộ, ngành.

Những năm gần đây, nhà nước luôn duy trì thế tấn công áp lực cao để chỉnh trị thi hành công vụ mang tính trục lợi. Ngày 26 tháng 4 năm 2025, Tòa án nhân dân tối cao ban hành “Thông báo về việc kiên trì xét xử và thi hành nghiêm ngặt, công bằng đối với các vụ việc doanh nghiệp có liên quan” nêu rằng: kiên quyết ngăn chặn và chỉnh sửa việc sử dụng biện pháp hành chính, hình sự để can thiệp tranh chấp kinh tế; đồng thời phòng ngừa hiệu quả các vấn đề như thi hành công vụ trái quy định ở địa phương khác, thi hành công vụ mang tính trục lợi. Bên cạnh đó, yêu cầu tòa án phải thẩm tra nghiêm ngặt thẩm quyền, nhằm ngăn chặn từ đầu nguồn tình trạng thi hành công vụ trái quy định khi làm ở địa phương khác và thi hành công vụ mang tính trục lợi.

Ngày 19 tháng 1 năm 2026, Hội nghị lãnh đạo tòa án cấp cao toàn quốc được tổ chức; hội nghị nêu rằng: phải tuân thủ ranh giới của quyền lực, tập trung giải quyết các vấn đề trong thực tiễn như sử dụng biện pháp hành chính, hình sự để can thiệp tranh chấp kinh tế, đặc biệt là các vấn đề về thi hành công vụ mang tính trục lợi và thi hành công vụ trái quy định ở địa phương khác.

Doanh nghiệp nhận diện thi hành công vụ mang tính trục lợi và thi hành công vụ trái quy định ở địa phương khác như thế nào

Trong thực tiễn, các hình thức biểu hiện của thi hành công vụ mang tính trục lợi rất đa dạng; các đặc điểm cốt lõi có thể tóm tắt thành hai điểm sau.

Tùy tiện mở rộng thẩm quyền: thực hiện bắt giữ trên khắp nhiều tỉnh thông qua thi hành công vụ trái quy định ở nơi khác; tùy ý phong tỏa, đóng băng, thậm chí trích chuyển để tước đoạt tài sản của doanh nghiệp và cá nhân ở địa phương khác.

Việc này đề cập đến việc cơ quan tiến hành điều tra xử lý vụ án không dựa trên nơi cư trú của nghi can để thực hiện thẩm quyền theo quy định pháp luật, mà thông qua việc liên kết cưỡng bức thẩm quyền bằng các cách như cung cấp manh mối thông qua công ty phối hợp điều tra, chỉ định thẩm quyền, từ đó khống chế hoạt động điều tra, nắm quyền xử lý tài sản liên quan đến vụ án.

Lấy ví dụ “Một vụ án do tài sản khổng lồ liên quan mà công an ở Hồ Nam và Hà Nam lần lượt lập án, tạm giữ, phong tỏa”: người làm trong ngành IT tại Thâm Quyến là ông Lý, do nắm giữ lượng lớn Bitcoin nên bị cuốn vào quy trình điều tra ở hai nơi lần lượt. Anh ta trước tiên được mời đến ở một địa phương nào đó tại Hồ Nam với tội danh bị nghi ngờ là “tổ chức đánh bạc”, cảnh sát đã tạm giữ 103 Bitcoin trong ví kỹ thuật số của anh ta; dưới sự phối hợp của anh ta, Bitcoin được chuyển đổi thành nhân dân tệ hơn 49,61 triệu. Sau đó, cơ quan điều tra xử lý vụ án đã ra quyết định cho anh ta tại ngoại để chờ điều tra. Chỉ cách vài ngày sau, anh ta lại bị công an ở một địa phương nào đó tại Hà Nam mang đi để điều tra, hướng buộc tội thì lại chuyển sang tội danh “xâm phạm quyền riêng tư thông tin cá nhân của công dân”.

Quan sát từ góc độ thực vụ cho thấy, các tình huống kiểu “lập án cạnh tranh ở nhiều nơi, liên tục thay đổi hướng buộc tội” thường là dấu hiệu quan trọng để nhận diện có tồn tại thi hành công vụ trái quy định ở địa phương khác hoặc việc mở rộng thẩm quyền trái quy định; doanh nghiệp và cá nhân cần duy trì cảnh giác cao độ.

Vụ điển hình thứ hai mà Viện kiểm sát nhân dân tối cao công bố năm 2026 “Vụ án giám sát việc đóng băng tiền của một doanh nghiệp ở địa phương khác” cũng cho thấy có tình trạng thi hành công vụ trái quy định ở địa phương khác. Theo đó, cơ quan điều tra ở nơi khác lấy lý do phát hành hóa đơn VAT đầu vào khống để lập tức đóng băng một lần 110Mài khoản của doanh nghiệp ở nơi khác, tổng số tiền đóng băng là hơn 8.000 vạn nhân dân tệ; sau đó bị xác định là thiếu cơ sở thẩm quyền hợp pháp, thuộc loại thi hành công vụ trái quy định ở địa phương khác và đóng băng quá mức.

Can thiệp không đúng cách bằng biện pháp hình sự vào tranh chấp kinh tế: về bản chất là tranh chấp hợp đồng, tranh chấp đầu tư, nhưng lại bỏ qua các con đường dân sự, hành chính, trực tiếp khởi động thủ tục lập án hình sự.

Đây là một dạng khác khá điển hình: đưa các tranh chấp dân sự-thương mại vốn thuộc phạm vi thực hiện hợp đồng hoặc rủi ro đầu tư vào xử lý theo hướng hình sự; trên phương diện khách quan, điều này làm tăng khả năng một số cơ quan tiến hành điều tra tham gia vào tranh chấp kinh tế thông qua con đường hình sự, từ đó có thể tịch thu các khoản thu nhập bất hợp pháp số tiền lớn và tiền phạt.

Lấy ví dụ “Vụ án Lương Lượng tổ chức, chỉ đạo đường dây bán hàng đa cấp”: ban đầu vụ án phát sinh vào năm 2021. Công an Vô Tích tìm nguồn vụ án trên mạng; lập án điều tra với tội danh sử dụng bất hợp pháp mạng thông tin để phạm tội. Trong quá trình đó, nhiều lần đổi tội danh; cuối cùng đến tháng 3 năm 2023, cơ quan công tố thay đổi tội danh truy tố thành “tội tổ chức, chỉ đạo hoạt động bán hàng đa cấp”. Tháng 12 năm 2023, Tòa án nhân dân khu huyện Tí Đài xét xử và tuyên án đối với vụ án của Lương Lượng; do Lương Lượng không nhận tội và không nhận trách nhiệm theo thỏa thuận, tòa đã tuyên phạt nặng Lương Lượng 10 năm tù, phạt tiền 20 triệu, toàn bộ tài sản của người dùng trên nền tảng bị tịch thu. Muốn tìm hiểu tình tiết cụ thể của vụ án, có thể xem bài viết trước đây của luật sư Thiệu ( ➡️《Thử bàn hiện tượng thi hành công vụ mang tính trục lợi trong các vụ án hình sự liên quan đến giới coin》 )

Lộ trình vụ án dạng “đi từ đầu mối hành chính trên mạng, sau đó liên tục điều chỉnh hướng tội danh” trong thực tiễn dễ gây ra tranh cãi kiểu “ranh giới khi dùng biện pháp hình sự để can thiệp hoạt động kinh tế”, đáng để các bên liên quan trong ngành đặc biệt quan tâm.

Lấy ví dụ vụ điển hình thứ ba mà Viện kiểm sát nhân dân tối cao công bố năm 2026 “Vụ việc vay vốn tư nhân bị nhận nhầm thành tội lừa đảo chiếm đoạt khoản vay”: nhà phát triển bất động sản vay ngân hàng. Trong khi hai bên đã đạt thỏa thuận hoàn trả trên tòa dân sự liên quan đến vấn đề quá hạn, cơ quan địa phương vẫn lập án điều tra đối với bên cho vay với tội danh bị nghi ngờ “lừa đảo chiếm đoạt khoản vay”, đồng thời áp dụng biện pháp phong tỏa đối với hơn 280 căn nhà bất động sản trong dự án. Giá trị thẩm định của các tài sản này là 110 triệu nhân dân tệ, rõ ràng cao hơn nhiều so với số vốn gốc vay ban đầu hơn 19k. Cuối cùng, cơ quan kiểm sát theo đúng quy định pháp luật đã ra ý kiến giám sát, xác định rằng không nên đánh giá là tội phạm; vụ án bị hủy bỏ.

Vụ việc này cũng phản ánh một cách gián tiếp rằng, trong việc xử lý tranh chấp có liên quan đến doanh nghiệp, nếu việc phân định ranh giới hình sự-dân sự không đúng, thì hoàn toàn có thể gây ra cú sốc rõ rệt đối với tài sản doanh nghiệp và sự ổn định trong hoạt động kinh doanh.

Trong Web3 và giới coin, những mảng dịch vụ nào dễ bị thi hành công vụ ở địa phương khác

Theo kinh nghiệm thực vụ của luật sư Thiệu, dựa trên việc kết hợp các vụ án hình sự liên quan đến tiền ảo và hoạt động Web3 đã xử lý trong những năm gần đây, các đặc điểm rủi ro nêu trên cho thấy có sự tương đồng nhất định trong các doanh nghiệp bị lập án. Khi một mảng nghiệp vụ trong giới coin đồng thời có các đặc điểm sau—vốn tập trung cao độ, người dùng phân bố trên nhiều khu vực và một phần tập trung ở các khu vực kém phát triển hơn, hoạt động nằm trong “vùng xám”, và thông tin kỹ thuật rõ ràng không đối xứng—thì thường dễ đi vào khu vực phát sinh rủi ro hình sự cao. Trong thực tiễn, các đơn vị tiến hành điều tra xử lý vụ án thường căn cứ vào các văn kiện chính sách như thông báo 9·4, thông báo 9·24 và các văn kiện chính sách mới nhất như thông báo 2·6 năm 2026.

Khi bị xác định có các dấu hiệu như hoạt động phi pháp, cờ bạc, v.v., rất dễ bị một số cơ quan địa phương để ý; lập án ở địa phương khác và phong tỏa tài sản theo kiểu “đánh bắt xa bờ”. Các mảng nghiệp vụ có nguy cơ cao chủ yếu có thể chia thành ba loại sau:

Thứ nhất, các sàn giao dịch tập trung hoặc gần như tập trung là mảng nguy cơ cao dễ bị nhắm tới trước tiên. Các nền tảng này thường tích tụ lượng lớn tiền của người dùng và tài sản ảo, người dùng phân bố trên toàn quốc thậm chí toàn cầu; chỉ cần có bất kỳ cơ quan ở nơi nào đó tuyên bố rằng tại địa phương mình có người chơi, sẽ có lý do để giành thẩm quyền quản lý. Các cơ quan có liên quan mà chưa hiểu đầy đủ về mảng nghiệp vụ này thường dễ xếp mảng hợp đồng vĩnh viễn vào dạng “trò chơi cược tay đôi” dùng tiền ảo làm “đặt cược”.

Thứ hai, các ứng dụng Web3 mang màu sắc “may rủi” rõ rệt, ví dụ như game chuỗi (chain game), hộp mù NFT, ứng dụng cá cược/đoán—trong thực tiễn xét xử, chỉ cần cách chơi là “lấy ít thắng nhiều, kết quả chủ yếu do ngẫu nhiên quyết định” thì rất dễ bị xem là cờ bạc. Khi cơ quan tiến hành điều tra chọn cách định danh là “tội tổ chức đánh bạc”, toàn bộ luồng doanh thu của cả nền tảng có thể bị đưa vào “tiền cược” một cách đơn giản và thô bạo. Ngoài ra, người dùng của các ứng dụng này phân bố trên khắp cả nước, tạo sẵn lý do cho việc “đánh bắt xa bờ”.

Thứ ba, chủ dự án Web3, nhà cung cấp dịch vụ ví kỹ thuật số, và các bên trung gian công nghệ cung cấp cổng thanh toán, kênh đổi tiền pháp định (fiat) và dịch vụ thanh toán bù trừ, quyết toán—trong “kính lúp” phóng đại của thi hành công vụ mang tính trục lợi—lại thường trở thành mục tiêu bị xử lý kèm theo. Đối với việc nền tảng thượng nguồn có thực sự vi phạm hay không, nhiều nhà cung cấp dịch vụ hạ nguồn không biết rõ; tuy nhiên, các tài khoản ví do ủy thác quản lý, số dư trong ví và tiền dự phòng để thanh toán bù trừ đều có giá trị rất cao để tạm giữ/tịch thu.

Các bước ứng phó khi tài khoản công ty bị đóng băng ở nơi khác và chủ doanh nghiệp bị mang đi

Bài viết đặc biệt lưu ý các chủ thể sau cần tập trung chú ý rủi ro liên quan: chủ dự án Web3 và đội ngũ kỹ thuật, người đứng đầu doanh nghiệp kinh doanh xuyên khu vực, và các doanh nghiệp cùng gia đình đã hoặc đang lo ngại tài khoản bị đóng băng ở địa phương khác.

Đối với các nhóm nêu trên, điều khó khăn thực sự thường không nằm ở việc có bị để ý hay không, mà nằm ở chỗ sau khi bị cơ quan ở địa phương khác lập án, phong tỏa thậm chí mang đi điều tra, thì trong khung thể chế hiện có, làm thế nào kéo vụ việc trở lại quỹ đạo có lợi hơn cho chính mình.

Trong bối cảnh nhà nước đã nêu rõ thi hành công vụ trái quy định ở địa phương khác và thi hành công vụ mang tính trục lợi là đối tượng cần chỉnh trị, và hiện tại đã mở “khu vực giám sát chuyên đề” trên trang web kiểm sát Trung Quốc 12309, thì đối với đương sự và gia đình trong các vụ án hình sự ở các giai đoạn khác nhau, khuyến nghị áp dụng các biện pháp liên quan sau đây, biến bị động thành chủ động:

Trước khi xảy ra: Khi cuộc điều tra đã được khởi động, cần nhanh chóng hạn chế thiệt hại, ổn định tình hình. Một mặt, phải kiểm tra xác nhận thủ tục theo đúng pháp luật, ví dụ như xác minh thân phận nhân viên tiến hành xử lý vụ án. Mặt khác, phải bám sát khâu liên quan đến tài sản và kịp thời lưu giữ bằng chứng trao đổi, để thuận lợi cho việc sau đó khởi động giám sát.

Trong quá trình: Nếu người nhà bị công an mang đi, tài khoản công ty bị đóng băng ở nơi khác, thì gia đình có thể mời luật sư, tổng hợp các vấn đề xuất hiện trong vụ án (như phong tỏa trái pháp luật, xác định thẩm quyền không đúng, v.v.) thành tài liệu bằng văn bản, và nộp thông qua “khu vực giám sát chuyên đề” trên trang web của Viện kiểm sát tối cao 12309. Trình bày tình hình vụ án với cơ quan kiểm sát cấp trên; yêu cầu cơ quan giám sát tiến hành xem xét lại vụ án theo góc nhìn “liệu có tồn tại thi hành công vụ trái quy định ở địa phương khác, thi hành công vụ mang tính trục lợi hay không”, phấn đấu đẩy mạnh từ đầu nguồn việc rút án, không truy tố, hoặc ít nhất là thu hẹp phạm vi cáo buộc.

Sau khi xảy ra: Khi đơn vị tiến hành xử lý vụ án đã tiến hành định tính sơ bộ đối với doanh nghiệp theo một tội danh nào đó, thì trọng tâm ứng phó chuyển từ hạn chế thiệt hại sang giảm thiệt hại; do mỗi vụ án cụ thể có cách ứng phó khác nhau, khuyến nghị tư vấn luật sư chuyên nghiệp. Dựa trên các tài liệu hiện có, luật sư sẽ trao đổi, làm việc với người phụ trách thụ lý, tập trung vào các vấn đề cốt lõi như cấu thành tội danh, mức độ xấu về mặt chủ quan, bản chất của hoạt động kinh doanh.

Những tuyên bố công khai của Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao cho thấy nhà nước đang liên tục phát đi tín hiệu rõ ràng để chỉnh trị các “hành vi bắt giữ qua tỉnh không có thẩm quyền”, “đóng băng tài khoản trái quy định”, “thi hành công vụ vì lợi ích”, v.v.

Tuy nhiên, thực tiễn thi hành pháp luật giữa các địa phương có sự khác biệt. Đối với gia đình bình thường, một khi gặp thi hành công vụ mang tính trục lợi, người thân bị mang đi, tài khoản bị đóng băng, thì việc phối hợp thụ động hoặc chống đối mù quáng đều khó có thể hóa giải được bế tắc. Lựa chọn mang tính thực dụng hơn là tìm sự trợ giúp của luật sư chuyên nghiệp, dựa trên không gian thể chế hiện có, nhận diện tính vi phạm thủ tục theo từng vụ việc, nêu kiến nghị phản đối hợp pháp, đưa vụ án vào quy trình giám sát, và cố gắng hết sức kéo vụ việc trở lại quỹ đạo pháp trị.