OpenAI lập kỷ lục huy động vốn lớn nhất trong lịch sử, định giá gần 1 nghìn tỷ

Nguồn: APPSO

Trong khi mọi người vẫn còn đắm chìm trong sự kiện rò rỉ mã nguồn của Claude Code, OpenAI lại tiếp tục lao ra giành tiêu điểm. Ngay vừa nãy, OpenAI đã chính thức công bố hoàn tất một vòng huy động vốn trị giá 122 tỷ USD.

Một vòng private placement 122 tỷ, điều chưa từng có trong lịch sử kinh doanh của loài người. Sau khi hoàn tất, định giá của OpenAI rơi vào 852 tỷ USD, chỉ còn cách mốc nghìn tỷ một bước, và công ty này đến nay mới mười năm.

Điều đáng nói là, khi vòng huy động này lần đầu được công bố vào tháng 2 năm nay, số tiền cam kết vẫn là 110 tỷ USD; đến khi chốt sổ thì tăng thêm 12 tỷ, cho thấy các tổ chức theo sau đã tham gia nhiều hơn so với kỳ vọng.

Giới bên ngoài nhìn chung cho rằng đây là lần private placement quy mô lớn cuối cùng của OpenAI trước IPO vào cuối năm, nhịp lên sàn đã ngày càng rõ ràng.

Tiền đến từ đâu

Các nhà đầu tư chính của vòng huy động này là Amazon (50 tỷ), Nvidia (30 tỷ), SoftBank (30 tỷ); SoftBank cũng đồng dẫn đầu (lead) cùng với các tổ chức như a16z, D.E. Shaw.

Microsoft với vai trò là đối tác cũ nhiều năm tiếp tục tham gia theo, nhưng lần này không công bố con số cụ thể; chỉ biết rằng tính đến cuối năm ngoái, khoản đầu tư tích lũy của Microsoft vào OpenAI đã vượt 13 tỷ USD.

Ngoài ra, OpenAI lần đầu tiên mở kênh huy động thông qua ngân hàng cho các nhà đầu tư cá nhân giàu có; phần này thu được khoảng 3 tỷ. ARK Invest, với ETF đổi mới (innovation ETF) flagship có quy mô 6 tỷ USD, cũng đã công bố đưa OpenAI vào danh mục, tỷ lệ nắm giữ khoảng 3%, đây cũng là lần đầu tiên quỹ này đầu tư vào công ty chưa niêm yết.

Trên thực tế, một số quỹ do T. Rowe Price và Fidelity quản lý đã từ trước nắm giữ một lượng cổ phần nhỏ của OpenAI; lần ARK tham gia này càng làm thông suốt thêm kênh để người bình thường có thể tham gia.

Nói ngắn gọn, gần như cả giới công nghệ đều đang đứng ra “gánh vác” cho OpenAI.

Nhưng nếu suy nghĩ kỹ thì logic lại rất đơn giản: OpenAI lấy những khoản tiền này, vẫn phải đi mua chip của Nvidia, thuê máy chủ của Amazon và Microsoft. Các “ông lớn” đổ tiền vào có nghĩa là họ gần như khóa sẵn trước khách hàng sử dụng năng lực tính toán lớn nhất toàn cầu. Với vòng huy động này, thay vì nói là đặt cược vào OpenAI, chẳng bằng nói đây là một thương vụ “lãi chắc”.

Còn với OpenAI, số tiền này giống như lần bơm bổ sung lớn cuối cùng trước IPO.

Dữ liệu trên sổ sách quả thật rất đẹp: người dùng hoạt động hằng tuần gần 900 triệu, người dùng trả phí vượt 50 triệu; doanh thu cả năm ngoái đạt 13,1 tỷ USD; tháng cao nhất ghi nhận 2 tỷ USD; và tốc độ tăng trưởng là gấp 4 lần so với giai đoạn cùng kỳ của các “ông lớn” internet như Google và Meta.

Chỉ là, OpenAI vẫn chưa có lợi nhuận, tốc độ đốt tiền vẫn chẳng hề giảm.

Tại sao lại tắt Sora

Trước và sau lần huy động này, nhịp độ sản phẩm của OpenAI không hề chững lại.

Họ đã phát hành GPT-5.4 hiện là mạnh nhất, với những cải thiện rõ rệt về xử lý đa nhiệm và hiệu năng quy trình làm việc. Công cụ tạo mã Codex cũng từ một tính năng đã nâng cấp thành một Agent lập trình độc lập; hiện người dùng hoạt động hằng tuần vượt 2 triệu, tăng gấp 5 lần trong ba tháng trước, và tốc độ tăng theo tháng duy trì quanh mức 70%.

Kết quả ở mảng doanh nghiệp cũng đáng chú ý. Hiện dịch vụ doanh nghiệp đã chiếm hơn 40% tổng doanh thu của OpenAI, dự kiến đến cuối năm 2026 sẽ cân bằng với mảng người tiêu dùng.

Số lượng token do API xử lý mỗi phút vượt 15 tỷ; lượng sử dụng tính năng tìm kiếm trong năm qua gần như tăng gấp 3; các dự án thí điểm quảng cáo sau khi lên sóng chưa đầy 6 tuần đã đạt doanh thu theo năm vượt 100 triệu USD. Đây cũng là thông điệp mà OpenAI muốn gửi đến bên ngoài: nguồn thu ngày càng đa dạng, và phí đăng ký ChatGPT chỉ là một phần trong số đó.

Tuy nhiên, ngay cạnh những con số đỏ rực đó, Sora lại lặng lẽ bị hạ tuyến.

Khi Sora vừa ra mắt, đúng là đã tạo ra một chấn động đáng kể trong ngành phim ảnh và lĩnh vực sáng tạo. Chỉ cần một câu để tạo video, chất lượng hình ảnh còn khá chân thực; nhiều người cho rằng đây là thứ khiến công nghệ AI trở nên hào hứng nhất.

Nhưng mức tiêu hao năng lực tính toán cho tạo video lại cao hơn rất nhiều so với tạo văn bản. Mỗi lần suy luận của AI, mỗi lần tạo ra một đoạn văn bản, và mỗi lần render một khung hình video đều đang tiêu hao trực tiếp những chu kỳ tính toán GPU đắt đỏ và điện năng thực sự. Không có “trí tuệ miễn phí”, mỗi lần gọi đều là hao tổn bằng tiền thật.

Còn phía người dùng, dù thấy thú vị, nhưng không nhiều người sẵn sàng trả giá cao cho điều đó.

Theo báo cáo của The Wall Street Journal, lý do OpenAI chọn đóng Sora, trong đó có một phần vì mỗi ngày nó phải đốt khoảng 1 triệu USD, trong khi số lượng người dùng lại lao dốc từ 1 triệu khi mới ra mắt xuống còn chưa tới 500 nghìn.

Khi dữ liệu giữ chân không đẹp, và lộ trình thương mại hóa lại mơ hồ khó rõ, thì hiển nhiên không còn lý do để tiếp tục cuộc “đốt tiền” này nữa. Và thế là, trước khi hiện thực kịp bị lật ngược, Sora đã không còn tồn tại.

Đóng Sora mới chỉ là bắt đầu; OpenAI còn đang rà soát các hướng đi khác vừa tốn tiền vừa cho lợi nhuận chậm, chuẩn bị thu hẹp hơn nữa; đồng thời tập trung năng lực tính toán vào các hướng có dòng tiền ổn định như mô hình văn bản, tạo mã, dịch vụ doanh nghiệp—đó cũng là cách OpenAI phát tín hiệu với Phố Wall: chúng tôi biết, và chúng tôi cũng biết cách kiếm tiền cần như thế nào.

Từ “thay đổi thế giới” đến “điện nước gas”

OpenAI được thành lập năm 2015, ban đầu với tầm nhìn đảm bảo trí tuệ nhân tạo vạn năng sẽ mang lại lợi ích cho toàn nhân loại.

Năm 2019, để huy động đủ vốn cho nghiên cứu và phát triển, công ty đã chuyển đổi sang mô hình “lợi nhuận giới hạn”, thành lập một công ty con vì mục đích lợi nhuận, tiếp nhận khoản đầu tư 1 tỷ USD từ Microsoft. Mặc dù chủ thể vận hành đã được thương mại hóa, nhưng tổ chức OpenAI phi lợi nhuận vẫn nắm khoảng 26% cổ phần, về danh nghĩa vẫn duy trì sứ mệnh nhân ái ban đầu.

Trong tuyên bố chính thức về huy động vốn của OpenAI có một câu đáng chú ý: “Tầng hạ tầng nền tảng để xây dựng trí tuệ.”

Chỉ vài chữ thôi, nhưng thực ra đã nói lên sự thay đổi trong cách OpenAI tự định vị. Trước đây họ coi trọng việc dùng từng bản demo gây sốc để làm mới nhận thức của thế giới về AI; còn hiện tại thứ họ muốn làm lại là lùi về hậu trường, trở thành công cụ hạ tầng mà doanh nghiệp và cá nhân không thể thiếu.

Họ gọi hướng này là “ứng dụng siêu cấp”, kế hoạch tích hợp các năng lực như ChatGPT, Codex, tìm kiếm, trình duyệt vào một cổng vào thống nhất, chủ yếu hướng tới nhà phát triển và người dùng doanh nghiệp, để người ta không phải nhảy qua nhảy lại giữa một đống công cụ.

Logic phía sau điều này là: thói quen ở phía người tiêu dùng sẽ tự nhiên kéo theo việc mua sắm ở phía doanh nghiệp; hai mảng kinh doanh bổ trợ và củng cố lẫn nhau.

Một người dùng bình thường hôm nay có thể thấy mới mẻ, ngày mai lại hủy đăng ký; nhưng một doanh nghiệp vận hành hoạt động cốt lõi dựa trên các mô hình của OpenAI thì khó có thể nói ngắt là ngắt. Và đó mới là kiểu độ “dính” với khách hàng mà Phố Wall thực sự muốn thấy.

Trong vài năm qua, cứ vài chục thì ngành AI lại xuất hiện những thứ khiến người ta phải trầm trồ: mô hình mới, sản phẩm mới, những khả năng mới, nối tiếp nhau theo từng đợt.

Nhưng nhìn từ lần huy động vốn này và việc Sora bị tắt, thì có lẽ giai đoạn đầy bất ngờ đó thực sự đang đi đến hồi kết. Tiếp theo có thể sẽ giống như một thương vụ chín muồi: có người lo năng lực tính toán, có người lo dữ liệu, có người lo bán hàng; mọi người mỗi người giữ một phần, chú trọng kiểm soát chi phí, coi trọng việc hiện thực hóa thương mại.

OpenAI đã không thể quay về như trước nữa, nhưng có lẽ họ cũng chưa từng định quay trở lại.