Trung Quốc Âm Thầm Tích Lũy Vàng – Bước Đi Chiến Lược Để Thách Thức Ngôi Vương Của USD?

Trong gần một thế kỷ qua, đồng USD đã thống trị hệ thống tài chính toàn cầu. Từ giao dịch hàng triệu thùng dầu cho đến hàng triệu tấn lúa mì, đồng bạc xanh gần như luôn đóng vai trò trung tâm trong thanh toán quốc tế. Sau Thế chiến II, hệ thống Bretton Woods năm 1944 đã chính thức neo các đồng tiền vào USD, còn USD được quy đổi trực tiếp sang vàng với mức 35 USD/ounce. Khi đó, nắm giữ USD gần như đồng nghĩa với nắm giữ vàng. Dù hệ thống bản vị vàng sụp đổ vào năm 1971 khi Tổng thống Mỹ Richard Nixon chấm dứt khả năng chuyển đổi USD sang vàng, đồng đô la vẫn duy trì vị thế thống trị nhờ quy mô kinh tế và sức mạnh địa chính trị của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, trật tự đó có thể đang dần thay đổi. Tham Vọng Quốc Tế Hóa Đồng Nhân Dân Tệ Kể từ những năm 2000, Trung Quốc đã theo đuổi chiến lược dài hạn nhằm nâng tầm đồng Nhân dân tệ (RMB) – hay còn gọi là renminbi – trở thành một đồng tiền quốc tế quan trọng, thậm chí là đồng tiền dự trữ toàn cầu. Trong một bài phát biểu đăng trên tạp chí Qiushi gần đây, Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh Trung Quốc cần xây dựng “một đồng tiền mạnh, được sử dụng rộng rãi trong thương mại quốc tế và thị trường ngoại hối, đồng thời có vị thế là đồng tiền dự trữ toàn cầu”. Một số nhà phân tích cho rằng nếu RMB có thể thay thế USD vào khoảng năm 2050, đó sẽ là sự chuyển dịch quyền lực tài chính lớn nhất kể từ sau Thế chiến II. Nhưng làm thế nào để Trung Quốc đạt được điều này? Bí Ẩn Lượng Vàng Dự Trữ Của Trung Quốc Nhiều chuyên gia tin rằng chìa khóa nằm ở vàng. Cuối năm 2025, Bắc Kinh công bố dự trữ vàng chính thức là 2.306 tấn, xếp thứ sáu thế giới, sau Mỹ (8.133 tấn), Đức, Ý, Pháp và Nga. Tuy nhiên, nhiều ước tính độc lập cho rằng con số thực tế có thể cao gấp đôi, thậm chí gấp ba.

Nhà phân tích vàng Jan Nieuwenhuijs ước tính Trung Quốc có thể đang nắm giữ khoảng 5.411 tấn vàng. Một số dự báo khác, bao gồm từ ANZ Bank, đưa ra con số khoảng 5.500 tấn. Tác giả tài chính Dominic Frisby thậm chí cho rằng tổng lượng vàng có thể lên tới 7.000 tấn, thậm chí từng ước tính cao tới 16.000 tấn trước khi điều chỉnh lại. Cơ Sở Của Những Ước Tính Này Trung Quốc là quốc gia sản xuất vàng lớn nhất thế giới từ năm 2007.Từ năm 2013 đến nay, nước này đã khai thác khoảng 4.811 tấn vàng.Riêng năm 2024, Trung Quốc sản xuất 380 tấn (chiếm 10% sản lượng toàn cầu).Trung Quốc cũng nhập khẩu khoảng 1.225 tấn vàng trong năm 2024, chủ yếu từ Thụy Sĩ, Canada và Úc.Lượng vàng rút khỏi Sở Giao dịch Vàng Thượng Hải trung bình khoảng 1.800 tấn mỗi năm từ 2015. Giả định khoảng 23% lượng vàng lưu thông thuộc sở hữu Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC), thì dự trữ thực tế có thể vượt xa con số công bố. Vì Sao Trung Quốc Giữ Bí Mật? Theo các chuyên gia, việc công bố sớm lượng vàng thật có thể làm giá vàng tăng mạnh, gây bất lợi cho quá trình tích lũy. Ngoài ra, tiết lộ quá sớm cũng có thể làm dấy lên căng thẳng địa chính trị. Chiến lược “mua âm thầm” giúp Trung Quốc: Tránh gây hoảng loạn thị trường như khi bán tháo trái phiếu Mỹ.Giảm dần sự phụ thuộc vào USD một cách từ từ.Chuyển đổi dự trữ ngoại hối (hiện khoảng 3.400 tỷ USD tính đến cuối 2025) sang tài sản hữu hình có giá trị nội tại. Theo Jeff Currie (Carlyle), việc Trung Quốc mua vàng là một phần trong chiến lược “phi đô la hóa” (de-dollarization). Kịch Bản Đồng Nhân Dân Tệ Được Bảo Chứng Bằng Vàng Một giả thuyết được đưa ra là Trung Quốc có thể công bố lượng vàng khổng lồ vào thời điểm thích hợp, đồng thời neo RMB vào vàng theo tỷ lệ cố định. Khi đó, đồng tiền Trung Quốc sẽ có “tài sản đảm bảo hữu hình”, tạo lợi thế so với USD – vốn không còn gắn với vàng từ năm 1971. Nếu Trung Quốc tuyên bố sở hữu lượng vàng ngang bằng hoặc vượt Mỹ, niềm tin vào cấu trúc tiền tệ toàn cầu có thể bị lung lay mạnh. Tuy nhiên, việc tạo ra một đồng tiền chung BRICS được bảo chứng bằng vàng được đánh giá là khó xảy ra trong ngắn hạn do khác biệt lợi ích giữa hơn 10 quốc gia thành viên. Một hành động đơn phương từ Trung Quốc được xem là khả thi hơn. “Money Illusion” – Niềm Tin Là Nền Tảng Của Tiền Tệ Dominic Frisby nhấn mạnh khái niệm “money illusion” – ảo tưởng tiền tệ. Tiền có giá trị vì con người tin rằng nó có giá trị. Ngay cả khi không được bảo chứng trực tiếp bằng vàng, chúng ta vẫn tin rằng phía sau đồng tiền có tài sản đảm bảo. Nếu Trung Quốc chứng minh RMB được hỗ trợ bởi một lượng vàng khổng lồ, điều đó có thể củng cố niềm tin toàn cầu vào đồng tiền này. Vai Trò Của Vàng Và Bitcoin Trong Bối Cảnh Mới Trong bối cảnh nợ công toàn cầu gia tăng và căng thẳng địa chính trị leo thang, nhiều nhà đầu tư xem vàng và Bitcoin là tài sản phòng hộ trước nguy cơ mất giá tiền tệ. Vàng liên tục lập đỉnh mới.Bitcoin dù biến động mạnh, vẫn tăng hơn 16.500% kể từ 2016. Frisby cho rằng cả vàng và Bitcoin đều là “tiền phi chính phủ” – một loại do tự nhiên tạo ra (vàng), một loại được tạo ra từ sức mạnh tính toán khổng lồ (Bitcoin). Kết Luận: Cuộc Chuyển Dịch Âm Thầm Nhưng Dài Hạn Việc Trung Quốc âm thầm tích lũy vàng có thể là một trong những câu chuyện tài chính lớn nhất thế kỷ 21. Dù chưa có bằng chứng tuyệt đối về quy mô thực sự, các dữ liệu về khai thác, nhập khẩu và giao dịch vàng cho thấy Bắc Kinh đang chuẩn bị cho một tương lai ít phụ thuộc vào USD hơn. Liệu RMB có thể thay thế USD vào năm 2050? Điều đó còn phụ thuộc vào: Sức mạnh kinh tế thực sự của Trung QuốcMức độ tự do hóa tài chínhNiềm tin quốc tếVà quan trọng nhất: lượng vàng mà họ thực sự đang nắm giữ Một điều chắc chắn: cuộc cạnh tranh tiền tệ toàn cầu đang bước vào giai đoạn mới – âm thầm, chiến lược và dài hạn.