Chỉ số Sức mạnh tương đối (RSI) viết tắt của Chỉ số sức mạnh tương đối—công cụ mà các nhà giao dịch sử dụng sai nhiều nhất

Nếu bạn đã từng theo dõi RSI trên biểu đồ và thấy nó vượt qua 70 rồi vội vàng Bán thì xem như đang mắc bẫy giống như các trader mới 90% vấn đề không nằm ở indicator mà nằm ở việc hiểu lầm RSI là gì thực sự

Hiểu lầm đầu tiên: RSI không phải là công cụ dự đoán điểm đảo chiều

Trader giỏi sử dụng RSI để đọc động lượng (momentum). Nó không phải là tín hiệu “mua khi thấp, bán khi cao” vô lý

Relative Strength Index được tạo ra bởi J. Welles Wilder Jr. vào năm 1978 với mục đích duy nhất: đo lường động lượng của thị trường tức là tốc độ và quy mô của sự biến đổi giá. Chỉ số này cho bạn biết sức mua so với sức bán mạnh đến mức nào. Các thanh tín hiệu trên biểu đồ chạy từ 0 đến 100

Vấn đề là tên gọi “Relative Strength” khiến người ta nhầm lẫn, nghĩ rằng nó so sánh sức mạnh của tài sản A với B. Không phải vậy. Nó so sánh trung bình sức mua với trung bình sức bán của cùng một tài sản trong khoảng thời gian xác định

Sự thật sẽ thay đổi cách bạn trade: RSI tăng cao ≠ giá phải giảm. Nó chỉ đơn giản là cho biết động lượng mua đang rất mạnh lúc này. Điều đó có thể là dấu hiệu để giữ vị thế Long tiếp, chứ không phải ra lệnh bán

Cấu trúc bên trong của RSI dựa trên công thức để hình dung rõ hơn

Bạn không cần tính bằng tay, nền tảng đã làm sẵn rồi. Nhưng hiểu đằng sau công thức sẽ giúp bạn dùng nó thông minh hơn

RS = Trung bình lợi nhuận / Trung bình tổn thất

• Trung bình lợi nhuận (Average Gain): trung bình của các ngày giá đóng cửa cao hơn (Upmoves) trong 14 cây nến gần nhất
• Trung bình tổn thất (Average Loss): trung bình của các ngày giá đóng cửa thấp hơn (Downmoves) trong cùng 14 cây nến

Khi sức mua thắng sức bán (Avg Gain > Avg Loss), RS sẽ lớn hơn 1, khiến RSI vượt qua 50. Ngược lại, khi sức bán chiếm ưu thế, RSI sẽ thấp hơn 50

Điểm quan trọng mà nhiều người hay bỏ lỡ: khi sức mua và sức bán cân bằng (Avg Gain = Avg Loss), RSI sẽ chính xác bằng 50. Đường 50 này chính là điểm cân bằng thực sự, là kim chỉ nam quan trọng hơn nhiều so với 70/30 trong nhiều tình huống

Bẫy số một: Đường 70/30 thất bại vì thị trường có xu hướng

Đây chính là nguồn gốc của mọi rắc rối

Sách dạy rằng quá mua khi RSI > 70 và quá bán khi RSI < 30 rồi bạn nên đảo chiều vị thế cũ. Nghe có vẻ hợp lý đúng không?

Vấn đề nằm ở chỗ: Trong thị trường có xu hướng mạnh, RSI có thể duy trì trong vùng quá mua hoặc quá bán hàng tuần hoặc hàng tháng. Hãy tưởng tượng vàng trong xu hướng tăng mạnh, RSI có thể luôn duy trì trên 70 vì động lượng mua vẫn còn rất mạnh. Nếu cứ vội vàng bán mỗi khi RSI vượt 70, bạn sẽ liên tục thua lỗ. Đây chính là “đi ngược xu hướng” cực kỳ rủi ro

Tương tự, trong thị trường giảm, nếu RSI vẫn duy trì dưới 30 rồi vội mua vào, đó là “ôm dao trong tay” khi giá còn đang giảm

Chỉ dùng 70/30 đúng khi thị trường đi ngang (Sideways Trading), không có xu hướng rõ ràng, chỉ vậy thôi

Sự khác biệt giữa trader chuyên nghiệp và người mới

Tín hiệu đúng: Phân kỳ (Divergence)

Đây là lý do tại sao trader giỏi không dùng 70/30 trực tiếp. Họ tìm kiếm Divergence như một cảnh báo mạnh mẽ nhất

Phân kỳ tăng (Bullish Divergence) (tín hiệu tăng giá):

• Giá tạo đáy mới thấp hơn (Lower Lows)
• Nhưng RSI không giảm theo, ngược lại tạo đáy cao hơn (Higher Lows)
• Ý nghĩa: Sức bán đang yếu dần, thị trường sắp đảo chiều tăng

Phân kỳ giảm (Bearish Divergence) (tín hiệu giảm giá):

• Giá tạo đỉnh mới cao hơn (Higher Highs)
• Nhưng RSI không tăng theo, tạo đỉnh thấp hơn (Lower Highs)
• Ý nghĩa: Sức mua bắt đầu yếu, thị trường có thể đảo chiều giảm

Phân kỳ tốt nhất khi xuất hiện trong vùng quá mua >70 hoặc quá bán <30, vì lúc đó tín hiệu mạnh nhất

Kỹ thuật xác nhận: Failure Swings

Đây là kỹ thuật mà chính Wilder—người tạo ra RSI—nói rằng mạnh nhất

Failure Swing đỉnh (Bearish):

1. RSI vượt qua 70 (tạo đỉnh thứ nhất)
2. Giá tạo đỉnh mới cao hơn, nhưng RSI không theo (phân kỳ giảm)
3. RSI “thất bại” (Fail), giảm xuống qua đáy cũ

Khi RSI thất bại rồi lại vượt qua 70 lần nữa, đó là tín hiệu bán mạnh

Failure Swing đáy (Bullish):

1. RSI xuống dưới 30 (tạo đáy thứ nhất)
2. Giá tạo đáy mới thấp hơn, nhưng RSI không theo (phân kỳ tăng)
3. RSI bật lên vượt qua đỉnh cũ

Khi RSI xác nhận đảo chiều, đó là tín hiệu mua mạnh

Kỹ thuật này giúp RSI “xác nhận chính mình” trước, không phải chỉ dựa vào phân kỳ đơn thuần. Độ chính xác cao hơn nhiều

Đường 50: Kim chỉ nam thực sự

Dành cho trader theo xu hướng (Trend Followers), đường 50 còn quan trọng hơn 70/30

• RSI > 50: Thị trường trong xu hướng tăng, thuận lợi để mua. Miễn là RSI còn trên 50, đừng bán, đừng đánh giá thấp giá
• RSI < 50: Thị trường trong xu hướng giảm, thuận lợi để bán. Miễn là RSI còn dưới 50, đừng mua quá đà, đừng đánh giá cao quá

Ai có thể quên rằng 50 chính là điểm cân bằng? Nếu lực mua và lực bán cân bằng, RSI sẽ bằng 50

Điều chỉnh vùng theo xu hướng—kỹ thuật cao cấp thay đổi mọi thứ

Trong xu hướng tăng mạnh:

• RSI sẽ không xuống 30 hoặc 40, thường dao động trong khoảng 40-90
• Vùng 40-50 sẽ trở thành hỗ trợ mới
• Nhà chuyên nghiệp chờ mua khi RSI về vùng 40-50 rồi bật lên, không chờ đến 30

Trong xu hướng giảm mạnh:

• RSI sẽ không lên 70, thường dao động trong khoảng 10-60
• Vùng 50-60 sẽ trở thành kháng cự mới
• Nhà chuyên nghiệp chờ bán khi RSI bật lên vùng 50-60 rồi không vượt qua được, không chờ đến 70

Đây chính là lý do tại sao 70/30 thất bại: bạn dùng đường cố định, còn thị trường không cố định

Sự yếu đuối của RSI (và cách khắc phục)

RSI không hoàn hảo, tín hiệu giả (False Signals) xảy ra thường xuyên, đặc biệt trong thị trường biến động. Nó đã trở thành indicator trễ (Lagging Indicator) theo sau giá, và Divergence có thể cảnh báo trước rất lâu trước khi giá đảo chiều

Cách khắc phục tốt nhất: không dùng RSI đơn lẻ. Kết hợp các tín hiệu từ 2-3 công cụ để tăng độ chính xác

Cách 1: RSI + Price Action

• Đừng mua chỉ vì RSI chạm 30
• Mua khi RSI chạm 30 và giá chạm vùng hỗ trợ quan trọng
• Bán khi xuất hiện Bearish Divergence và giá chạm kháng cự quan trọng

Cách 2: RSI + MACD

• MACD xác nhận xu hướng, giúp vào lệnh chính xác hơn
• Chờ tín hiệu kép: RSI xuất hiện Bullish Divergence + MACD cắt lên
• Độ chính xác tăng hơn nửa

Ví dụ thực tế: Giao dịch XAUUSD

Vàng 4 giờ, thị trường tăng lên 4,250 đô:

Bước 1: Giá vượt qua 4,200 tạo đỉnh mới, nhưng RSI không theo, xuất hiện phân kỳ giảm (Bearish Divergence) cảnh báo

Bước 2: Chưa vội vào lệnh, chờ tín hiệu xác nhận

• RSI cắt xuống dưới 50 (chuyển sang chế độ giảm)
• Xuất hiện Failure Swing: RSI thất bại, cắt qua đáy cũ
• Tại kháng cự 4,250 xuất hiện nến đảo chiều

Bước 3: Tín hiệu xác nhận đầy đủ, vào lệnh bán

Bước 4: Dừng lỗ trên đỉnh 4,250, chốt lời tại vùng hỗ trợ cũ 3,879

Giao dịch kiểu này có tỷ lệ Risk:Reward rất hợp lý

Tóm lại: RSI đúng nghĩa là…

RSI là công cụ đo động lượng, không phải là công cụ dự đoán giá. Sự khác biệt giữa trader thua lỗ và thành công nằm ở cách hiểu đúng về nó

• Không dùng 70/30 làm tín hiệu mua bán trực tiếp
• Tìm kiếm Divergence như cảnh báo
• Chờ Failure Swings để xác nhận
• Dùng đường 50 làm kim chỉ nam xu hướng
• Điều chỉnh vùng theo sức mạnh của thị trường
• Kết hợp tín hiệu từ các công cụ khác

Dù bạn giao dịch Forex, vàng, dầu hay crypto, chiến lược này đều hiệu quả. Chỉ cần luyện tập và giữ kỷ luật trong trading