Blockchain không thắng nổi nhân tướng học: Tại sao giới tiền mã hóa lại cùng nhau tin vào phong thủy

Nói về những người tham gia thị trường tiền điện tử, bạn có thể nghĩ đến họ là những người nắm giữ các thuật toán đồng thuận, thành thạo các whitepaper kỹ thuật, và am hiểu dữ liệu tài chính như trong lòng bàn tay. Nhưng nếu gần đây bạn đã lặn lội trong giới crypto, sẽ nhận thấy ngành này đang trải qua một “sự trở về tinh thần” tinh tế — ngay cả những tín đồ của Satoshi Nakamoto cũng bắt đầu thành kính cầu nguyện Thần Tài.

Từ biểu đồ K-line đến Bát tự mệnh lý

Trong hai năm qua, văn hóa huyền học đã từ một sở thích nhỏ trong cộng đồng tiền mã hóa trở thành một “học thuyết chính thống”. Bằng chứng rõ ràng nhất xuất hiện tại một buổi gặp gỡ ngành: một influencer nổi tiếng, nhà vận hành cộng đồng, người truyền bá công nghệ — những người thường xuyên hô hào “phi tập trung” — giờ đây đang thành kính khấn vái trong chùa.

Một nhà giao dịch lâu năm nghiên cứu các chỉ số kinh tế vĩ mô gần đây đã đi theo con đường này. Anh ấy đã tính một quẻ Bát tự cho Bitcoin, và kết luận khiến người ta rùng mình: Hỏa xung kho tài, năm 2026 (Bính Ngọ) sẽ là thời điểm đen tối nhất của Bitcoin. Dù điều này có vẻ như là sự phản chiếu của lo lắng thị trường, nhưng đủ để làm rõ vấn đề — khi phân tích kỹ thuật truyền thống thất bại, việc tìm kiếm câu trả lời từ các học thuyết cổ xưa đang trở thành một trạng thái bình thường mới trong ngành.

Phong thủy đang trở thành một lợi thế cạnh tranh

Trong giới VC tiền mã hóa, có một câu chuyện đùa rằng, một trong những điểm mạnh của quỹ y2z Ventures là “xem tướng”.

Đây không phải là chuyện đùa. Trước đây, quy trình due diligence (DD) là kiểm tra mã nguồn, đánh giá mô hình kinh doanh; còn bây giờ, việc cần làm là: sáng lập có “tướng phá tài” không, tên dự án có phạm phong thủy không.

Trong các sàn giao dịch và văn phòng đầu tư tại Thâm Quyến, đã xuất hiện một nhân vật mới — “tư vấn phong thủy”. Các nhà giao dịch và influencer thường xuyên đi theo một người, như thể họ đã trang bị một thiết bị đầu cuối thị trường vậy. Có thể trông nó rất kỳ quặc với người ngoài, nhưng trong giới crypto, chiêu này thực sự hiệu quả.

Phiên bản thực tế của thiên lệch người sống sót

Những câu chuyện thực tế luôn thuyết phục nhất. Một ông chủ công ty niêm yết Hồng Kông, là tín đồ trung thành của phong thủy, mỗi năm đều quyên góp tiền thật vào chùa, có thể còn nhiều hơn cả khoản đầu tư R&D của công ty. Kết quả thế nào? Từ năm 2023, ông bắt đầu tích trữ Bitcoin, và nhờ quyết định này đã kiếm được hàng trăm triệu USD. Sau đó, cùng với làn sóng kể chuyện về DAT (dự trữ quỹ tiền mã hóa), giá cổ phiếu của công ty cũng tăng gấp đôi.

Dù mọi người đều biết đó là “thiên lệch người sống sót”, nhưng họ vẫn thực sự giàu có. Ngược lại, một influencer có avatar con ếch, nghe theo lời khuyên của tư vấn phong thủy là “đừng động vào thời điểm này”, nhưng rồi lại ham chơi hợp đồng, cuối cùng đã bị cháy sạch.

Điều này không hoàn toàn là mê tín

Tại sao một ngành dựa trên mật mã học và toán học lại ngày càng đắm chìm trong huyền học? Câu trả lời có thể nằm sâu trong nền văn minh nhân loại.

Văn minh đất liền truyền thống chú trọng trồng trọt — gieo hạt vào mùa xuân, thu hoạch hàng triệu hạt vào mùa thu, chủ yếu dựa vào sự chắc chắn và tăng trưởng tuyến tính. Nhưng nền văn minh biển đối mặt với điều gì? Là bão tố, là dòng chảy chưa biết trước, là những biến số không thể dự đoán. Vậy tại sao người dân ven biển Đông lại thờ Mẹ Tổ? Không phải là mê muội, mà là trong đại dương mênh mông, ngoài kinh nghiệm và kỹ thuật, còn cần một sự gửi gắm tinh thần.

Thị trường crypto về bản chất chính là “Thời đại hàng hải” hiện đại. Các nhà giao dịch hàng ngày đối mặt với thị trường sâu thẳm và biến động đột ngột. Con người vốn dĩ như vậy: đối mặt với độ ngẫu nhiên và dao động càng lớn, càng cần tìm kiếm một điểm neo tinh thần vượt qua lý trí.

Khi biểu đồ K-line liên tục thất bại, một tweet của Elon Musk, một tuyên bố của Trump, hay một phát ngôn của CZ đều có thể làm đảo lộn toàn bộ thị trường, thì phong thủy và mệnh lý trở thành tuyến phòng thủ tâm lý cuối cùng. Đây không phải là mê muội, mà là phản ứng tự nhiên của con người khi đối mặt với biến động tài sản khổng lồ.

Dù sao, khi tài sản của bạn có thể dao động 50% trong một ngày, bạn cần tin vào điều gì đó để giữ cân bằng tâm lý. Còn về Thần Tài có thực sự hiểu blockchain và ý tưởng của Satoshi Nakamoto hay không, thì thực ra đã không còn quá quan trọng nữa.