Dados de Não-Farm de dezembro levantam dúvidas sobre redução de juros em janeiro

Nonfarm tháng 12 vừa công bố và đã mang lại một bất ngờ không mấy vui vẻ. Thay vì con số được mong đợi là 65.000 việc làm mới, Bộ Lao động chỉ báo cáo 50.000 - một khoảng cách khá đáng kể. Thế nhưng, đó chỉ là phần nổi của tảng băng. Khi nhìn lại số liệu từ tháng 10 và 11, thị trường phát hiện ra những điều chỉnh giảm khó chịu với tổng cộng 76.000 việc làm bị xóa sổ từ dữ liệu lịch sử. Kết quả là cả năm 2024, nước Mỹ chỉ tăng thêm 584.000 việc làm phi nông nghiệp - mức yếu nhất kể từ đại dịch 2020. Con số này phản ánh rõ ràng những rung chuyển của kinh tế trong một năm đầy biến động.

Tại sao dữ liệu việc làm lại yếu kém như vậy?

Nhìn lại năm 2024, loạt những yếu tố không thuận lợi đã ảnh hưởng liên tiếp đến thị trường lao động. Tranh chấp thương mại, chính sách thuế quan, ngân sách chính phủ phải tạm dừng hoạt động, áp lực lãi suất cao - tất cả những điều này đều có tác động tiêu cực đến nhu cầu tuyển dụng. Tuy vậy, từ góc độ lạc quan, những tác động “một lần” này sẽ dần lắng xuống trong năm 2025, tạo điều kiện cho dữ liệu vĩ mô ít bị nhiễu loạn hơn. Nhưng cũng chính vì điều này, nếu đợt dữ liệu tới tiếp tục xấu đi, những lý do để biện minh sẽ cạn kiệt, có khả năng là kinh tế thực sự gặp vấn đề.

Khu vực tư nhân là nơi nói dối không thể được che giấu

Trong tháng 12, khu vực tư nhân đóng góp 37.000 việc làm, trong khi chính phủ cộng thêm 13.000. Mặc dù có sự gia tăng nhẹ của phần đóng góp công lập, nhưng không nên kỳ vọng xu hướng này sẽ tiếp tục, vì chính sách “chính phủ nhỏ” vẫn là đường hướng chính, đồng thời tỷ lệ tăng này cũng do cơ sở số liệu nhỏ nên bị phóng đại. Những gì thực sự đáng chú ý là diễn biến trong khu vực tư nhân, nơi phản ánh rõ nhất tình hình thực tế.

Mảng hàng hóa lại rơi vào tình trạng yếu kém sau khi vừa phục hồi, với mức giảm 21.000 việc làm. Ngành xây dựng chịu tác động mạnh nhất - sự yếu kém kéo dài do kết hợp của lãi suất cao kìm hãm bất động sản và thời tiết lạnh trong mùa đông gây trở ngại cho thi công. Tuy nhiên, nếu Trump thực sự triển khai kế hoạch mua sắc 200 tỷ MBS, toàn bộ ngành bất động sản - từ cổ phiếu, nguyên vật liệu cho đến thị trường lao động - có thể sẽ có cơ hội phục hồi toàn diện.

Ngành dịch vụ: Sự hồi sinh hay chỉ là hiệu ứng mùa vụ?

Ngành dịch vụ tháng này ghi nhận 58.000 việc làm mới, con số này mặc dù không bằng 283.000 cùng kỳ năm trước nhưng vẫn ở mức cao gần đây, cho thấy dấu hiệu phục hồi. Nhưng đây có thực sự là sự phục hồi hay chỉ là nhân tố mùa lễ cuối năm? Sự thực là dữ liệu phức tạp hơn thế. Các ngành trong dịch vụ không tăng đồng đều - cấu trúc bên trong tiếp tục phân hóa rõ rệt.

Lấy ngành bán lẻ làm ví dụ, lĩnh vực này vốn thường mở rộng tuyển dụng vào cuối năm, nhưng năm này vẫn tiếp tục xu hướng yếu kém, giảm 25.000 việc làm. Tương phản với đó, giáo dục và y tế - những ngành có tính phòng vệ cao - lại là trụ cột chính, riêng hai lĩnh vực này đã đóng góp 41.000 việc làm. Đây không phải sự trùng hợp: sự phân hóa trong ngành dịch vụ đã kéo dài một thời gian, phản ánh rằng sức bền của việc làm hiện tại chủ yếu đến từ các yếu tố phòng vệ chứ không phải từ hồi phục động lực của hoạt động kinh doanh rộng lớn.

Giờ làm việc ổn định nhưng tiền lương theo giờ gây lo ngại

Về số giờ làm việc trong khu vực tư nhân, tháng 12 không có biến động đáng kể so với các tháng trước hoặc cùng kỳ năm ngoái. Đây là tín hiệu tích cực - doanh nghiệp vẫn duy trì mức độ tuyển dụng, chưa xuất hiện dấu hiệu giảm mạnh giờ làm (một tín hiệu điển hình của suy thoái).

Tuy nhiên, tình hình với tiền lương theo giờ lại khác. Tháng 12 ghi nhận mức tăng 0,33% so với tháng trước và 3,76% so với cùng kỳ năm ngoái. Hai con số này không chỉ vượt qua dự báo tăng trưởng GDP 2025 mà còn vượt xa mục tiêu lạm phát. Mặc dù cuối năm lương thường tăng, nhưng mức tăng năm nay rõ rệt hơn. Điều này tạo ra sự mâu thuẫn: vừa tốt cho câu chuyện tiêu dùng, nhưng lại bất lợi cho bức tranh lạm phát và kỳ vọng hạ lãi suất, đặc biệt là những ai tìm việc làm theo giờ và nhạy cảm với chi phí lao động.

Tỷ lệ thất nghiệp: Trạng thái “giằng co” mong manh

Tháng 11, tỷ lệ thất nghiệp tăng bất ngờ lên 4,6% (điều chỉnh còn 4,5%) do số người tìm việc tăng đột ngột. Nhưng tháng 12 tình hình đã đảo chiều - số người tìm việc giảm, tỷ lệ thất nghiệp cũng giảm tương ứng xuống 4,4%.

Bức tranh hiện tại là một trạng thái “giằng co”: doanh nghiệp không mở rộng cũng không sa thải, nhân viên không bỏ việc cũng không nhảy việc, cả hai bên đều chờ đợi. Liệu đây có phải điều tốt? Không hẳn. Bởi vì sự cân bằng này vô cùng mong manh. Nhớ lại làn sóng sa thải tháng 10-11 năm ngoái, ngoài tác động từ AI còn do thanh khoản vĩ mô thắt chặt. Nếu trong tương lai gần tài chính lại hút thanh khoản hoặc doanh thu doanh nghiệp xấu đi, thị trường lao động rất có thể sẽ lại đối mặt với áp lực tiêu cực.

Kết luận: Hạ lãi suất tháng 1 - Xác suất gần như bằng không

Dù số liệu Nonfarm tháng 12 thấp hơn kỳ vọng có vẻ như tăng cơ hội hạ lãi suất, nhưng hai yếu tố thực sự quyết định quyết định của Fed là tỷ lệ thất nghiệp và tốc độ tăng lương. Trên hai mặt này, tỷ lệ thất nghiệp đã ổn định, nhưng tốc độ tăng lương lại tăng vọt - sự kết hợp này khiến xác suất Fed hạ lãi suất vào tháng 1 gần như bằng không.

Tuy vậy, thị trường chứng khoán Mỹ không nên quá hy vọng vào sự hỗ trợ của Fed. Quý I, thậm chí quý II năm nay, thị trường phải dựa vào chính nó - dựa vào câu chuyện AI, dựa vào lợi nhuận doanh nghiệp, hoặc dựa vào giá trị phục hồi. Điều này khác biệt so với quý IV năm ngoái khi thị trường quá phụ thuộc vào câu chuyện hạ lãi suất và nới lỏng thanh khoản. Một thị trường như vậy, được xây dựng trên nền tảng cơ bản thực sự, sẽ lành mạnh và bền vững hơn.